Δευτέρα 20 Ιανουαρίου 2025

Ξεκινήσαμε αντιβίωση... Περπατήσαμε...Βγάλαμε την πάνα...! Ψέματα.


Ποιοι τα έκαναν όλα αυτά; Το "ξεκινήσαμε αντιβίωση" μπορεί να αφορά  τη μάνα και τον πατέρα και όλο το σόι. Αλλά το "περπατήσαμε" ή "βγάλαμε την πάνα" αφορά έναν. Άρα το 1ο πληθυντικό είναι παραπλανητικό. Είναι ψέμα.

Γιατί αυτός/ή που περπάτησε, δηλαδή περί των 12-24 μηνών ή αυτός/η που έβγαλε την πάνα δηλαδή περί των 2-3 ετών ακούει κάτι που δε συνάδει επ' ουδενί με την πολύ συγκεκριμένη πραγματικότητά του. (Όταν ρωτάς έναν άνθρωπο 2-3 ετών τι κάνει, σου απαντά πολύ συγκεκριμένα γι αυτό που κάνει την ώρα που τον ρωτάς,"παίζω", "τρώω" κλπ ή σε κοιτάζει με απορία, γιατί το " τι κάνεις;" είναι ένα άκρως αφηρημένο ερώτημα. Το ξέρουμε, το νιώθουμε το αφηρημένο του ερωτήματος,  αλλά για λόγους επικοινωνιακής πολιτικής και έκφρασης το χρησιμοποιούμε.)

Και τι γίνεται όταν ένας άνθρωπος ακούει από τον πιο σημαντικό άνθρωπο της ζωής  δηλαδή τη μάνα του, να μιλάει διαρκώς για εκείνον σα να μην είναι εκείνος αλλά σα να είναι εκείνος μαζί με εκείνη ή κάποιους άλλους γύρω που κάνουν το ίδιο μ΄ αυτόν, χωρίς να το κάνουν; Και μεγαλώνει έτσι.

Δεν ξέρω τι γίνεται, αλλά ξέρω ότι αυτό είναι ψέμα που δεν έχει σταματημό. Το 1ο πληθυντικό δε σταματά στην κατάκτηση του ελέγχου των σφιγκτήρων αλλά προχωρά στη διαδικασία μάθησης γραφής και ανάγνωσης, στην έκφραση συναισθημάτων, στην αναζήτηση  κοινωνικών δεξιοτήτων και ατελείωτα κλπ.  

Η εδραίωση του 1ου πληθυντικού ενώ μιλάμε για 1 άνθρωπο είναι σύγχρονο φαινόμενο και όσο πάει μεγαλώνει. Η βιομηχανία της επιφάνειας  και η "πολύτιμη" εικόνα ενός παιδιού σε δημόσια θέα το ενισχύει ποικιλότροπα. Δεν είμαι ειδικός ψυχικής υγείας γι΄ αυτό αναρωτιέμαι τι γίνεται όταν ένας άνθρωπος μεγαλώνει μέσα στο παραπλανητικό 1ο πληθυντικό; 

Φαντάζομαι- υποθέτω ότι όταν μεγαλώνεις σ' ένα περιβάλλον που μιλάει για κατακτήσεις σημαντικές π.χ. κατάκτηση βαδίσματος στον 13ο μήνα ζωής ή βραβείο ποίησης  στο δημοτικό με λόγο παραπλανητικό, συμβαίνει κάτι που δεν μπορεί να συνάδει με τη αλήθεια. Και τι γίνεται στο μυαλό και στο συναίσθημα ενός παιδιού όταν η ευθύνη της επιτυχίας ή αποτυχίας μοιράζεται; Τι γίνεται όταν ο λόγος δε συνάδει με την πράξη; Τι γίνεται όταν ένας άνθρωπος μεγαλώνει με την ιδέα ότι δεν είναι 1 αλλά τουλάχιστον 2 άνθρωποι μαζί; Τα ερωτήματα πολλά. Δεν ξέρω. 

Κ ιδού είναι το άκρως οξύμωρο σχήμα της εποχής. Από τη μια είμαστε γονείς με ενσυναίσθηση, κάνουμε ψυχοθεραπεία , μαθαίνουμε να αγαπάμε, θέλουμε τα παιδιά μας να είναι αυτόνομα και δημιουργικά, στηλιτεύουμε κάθε μορφή ψυχικής και σωματικής κακοποίησης και την ίδια στιγμή τα παραπλανούμε  με τον λόγο μας. Γιατί;;;

Μήπως γιατί δεν μπορούμε να μπούμε πράγματι στη θέση τους; 

Αυτή η εποχή της επιφανειακής - βιομηχανικής ενσυναίσθησης με τρομάζει  περισσότερο από την προηγούμενη που το κακό ήταν φανερό. Ήξερες με τι να παλέψεις. Έλεγες, μη χτυπάς το παιδί άνθρωπέ μου. Γιατί το τρομάζεις, γιατί θα κάνει το ίδιο ή θα δεχτεί να του το κάνουν άλλοι...κ.α. Τώρα τι να πεις; Μη μιλάς σε 1ο πληθυντικό, γιατί μεγαλώνει και δεν ξέρει αν είναι αυτός ή εσύ ή οι αόρατοι άλλοι; 

Το 1ο πληθυντικό καθρεφτίζει έναν μπερδεμένο και παραπληροφορημένο πληθυσμό γονέων για το τι σημαίνει μεγαλώνω το παιδί μου με αγάπη , σεβασμό και ενσυναίσθηση. 

Που αντί να μετριάζει το γονεϊκό "εγώ" το γιγαντώνει. Γίνεται χειρότερο και πιο ύπουλο "εγώ" απ αυτό το πατριαρχικό που εμείς μεγαλώσαμε, γιατί είναι κεκαλυμμένο και τα παιδιά δεν μπορούν αυθόρμητα και ενστικτωδώς ν αντισταθούν. Τρώγαμε παντόφλα και τρέχαμε να κρυφτούμε από την επόμενη. Τώρα δεν ξέρουν πότε θα σκάσει, το "γράφουμε διαγώνισμα" ή το "ερωτευτήκαμε" ή και να ξέρουν δεν μπορούν να καλυφθούν γιατί τα λόγια φεύγουν έτσι, χωρίς κανόνες φυσικής, επιτάχυνσης ή βαρύτητας. 

Τα παιδιά μας δεν είμαστε εμείς. Τα παιδιά μας περπατάνε, μιλάνε, πάνε σχολείο, κάνουν έρωτα 1η φορά τα ίδια, όχι εμείς. Εμείς τα κάναμε αυτά παλιά. Αν λέμε ότι τα ξανακάνουμε μαζί με τα παιδιά μας κάτι δεν πάει καθόλου καλά , γιατί λέμε ψέματα. Το λέμε ψέματα είναι σίγουρο. Το τι δεν πάει καλά για τον καθέναν είναι προσωπική υπόθεση και να τη λύσει ο καθένας μας στο 1ο ενικό. 

Παλεύουμε σε όλους τους τόνους να ειπωθεί η αλήθεια. Να μην κρύβουμε πράμματα. Να λέμε το και το. Μπράβο και χαίρομαι τόοσο γι αυτό. Αλλά από την άλλη το ψέμα συνεχίζει να ρέει μέσα στην οικογένεια σε νέους πολιτισμένους τόνους , αλλά πάντα πίσω από τα παιδιά.

Δεν έχω τη γνώση να αναλύσω σε ψυχο- εκπαιδευτικό βάθος το φαινόμενο του 1ου πληθυντικού ενώ μιλάμε για έναν άνθρωπο που αγαπάμε και άρα σεβόμαστε.  Απλά θα ήθελα να τονίσω ότι χθες περπάτησε ο Κωστής (13 μηνών) και μόνο ο Κωστής, έβγαλε την πάνα η Αντιγόνη και μόνο η Αντιγόνη, το καλοκαίρι πέρασε στις πανελλήνιες η Ελένη και όχι η μάνα της και έκανε έρωτα ο Νικόλας μετά του/της συντρόφου του χωρίς κανέναν άλλον μαζί. 

Αγωνιστικούς χαιρετισμούς στους ελεύθερους από την κεκαλυμμένη πατριαρχία γονείς

Μαρία π.



Πέμπτη 16 Ιανουαρίου 2025

10 παιχνίδια για ανθρώπους 2-3 ετών

Οι άνθρωποι προσχολικής ηλικίας θέλουν να παίζουν με τον πραγματικό κόσμο για να τον καταλαβαίνουν, να τον διαλύουν και να φτιάχνουν κάθε φορά ένα νέο. Γιατί είναι καλλιτέχνες και σοφοί.

Τα παιχνίδια - δράσεις που σχεδιάζω, δημιουργώ και προσφέρω στους μαθητές μου έως 3 ετών έχουν, σχεδόν πάντα, τους εξής στόχους:

  • Συνδυαστική χρήση των αισθήσεων
  • Βιωματική διερεύνηση φυσικομαθηματικών εννοιών (βάρος, τριβή, αντιστοίχηση, ταξινόμηση κλπ)
  • Δημιουργική χρήση προηγούμενων εμπειριών και δημιουργία νέων
  • Βιωματική κατανόηση νέων λέξεων (π.χ. και βάσει των παρακάτω δράσεων, στερεώνω, επιπλέω, βουλιάζω, μεταμορφώνω, βιδώνω, ισορροπώ) 


1. Δοχεία με νερό και διάφορα αντικείμενα μέσα, τα οποία μπορούν να συλλέξουν τα παιδιά ή να ερευνήσουν με διάφορους τρόπους

                                               






2.  Ξυλάκια και ξυλομπογιές μαζί με αντικείμενα μέσα στο οποία μπορούν να ενσφηνωθούν







3. Πέτρες διαφόρων μεγεθών μαζί με άλλα αντικείμενα και σε διάφορες λειτουργίες και χρήσεις




4. Μεγάλα και ελαφριά αντικείμενα οικιακής χρήσης σε ποικίλες θέσεις και μεταξύ τους συσχετισμούς



5. Στερεωμένα κορδόνια πάνω στα οποία μπορούν να κρεμαστούν διάφορα αντικείμενα


6. Αντικείμενα που μπορούν να συνδυαστούν και να λειτουργήσουν ως οικοδομικά υλικά 








7. Συνδυασμός εικαστικών υλικών με άλλα αντικείμενα



8. Είδη οικιακής χρήσης γίνονται κρεβάτι για μια κούκλα και αρχή για μια ιστορία


9. Χρήση αλουμινόχαρτου με διάφορους τρόπους





10. Μπουλόνια και παξιμάδια διαφόρων μεγεθών


Βασικότερο από τα υλικά και τα αντικείμενα που προσφέρω στα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι ο τρόπος που το κάνω, δηλαδή η ατμόσφαιρα του παιχνιδιού. Τα χαρακτηριστικά της ιδανικής ατμόσφαιρας παιχνιδιού θα έλεγα ότι είναι 4.

1ο. Ξεκινάω πρώτη το παιχνίδι και συνεχίζω να παίζω με τους δικούς μου τρόπους και πάντα με όρεξη και πάθος (καμιά φορά "τσακώνομαι" κιόλας όταν μου παίρνουν όσα φτιάχνω...!).

2ο. Οι μόνοι κανόνες που υπάρχουν και τηρούνται απαρέγκλιτα αφορούν στην ασφάλεια των παιδιών.

3ο. Μιλάω όσο λιγότερο μπορώ και σπάνια δίνω οδηγίες. Τα ερεθίσματα που θέλω να δώσω, τα δίνω παίζοντας και όχι μιλώντας.

4ο. Προσαρμόζομαι στους τρόπους που προτείνουν τα παιδιά, παρατηρώντας τα και προσπαθώντας να δώσω επιπλέον ερεθίσματα σε όσα τα παιδιά προτείνουν.

Οι άνθρωποι προσχολικής ηλικίας θέλουν να παίζουν με τον πραγματικό κόσμο για να τον καταλαβαίνουν, να τον διαλύουν και να φτιάχνουν κάθε φορά ένα νέο κόσμο. Γιατί είναι καλλιτέχνες και σοφοί. Η σύγχρονη βιομηχανία παιχνιδιού και κυρίως το σύστημα προσχολικής εκπαίδευσης κάθε άλλο παρά υπολογίζει και στοχεύει στη συστηματική υποστήριξη, ανάπτυξη και εξέλιξη των άπειρων νοητικών, σωματικών και ψυχικών δυνατοτήτων των παιδιών. Εμείς ως δάσκαλοι και γονείς οφείλουμε να ανατρέψουμε αυτή την τάση και να επιτρέψουμε στα παιδιά μας να παίζουν ενεργητικά και δημιουργικά.

Μαρία π.
Βρεφονηπιαγωγός
Ειδικός δημιουργικής εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας






























Σάββατο 4 Ιανουαρίου 2025

Να γίνει στόχος η ενδυνάμωση και εδραίωση της ενεργητικής αντίληψης.



Εύχομαι ολόψυχα για τη νέα χρονιά σε όλα τα Πρώτα Σχολεία (από φέτος έτσι θα λέω τους παιδικούς σταθμούς καθώς το παιδικός σταθμός ως χαρακτηρισμός των χώρων όπου μεγαλώνουν άνθρωποι προσχολικής ηλικίας είναι απαξιωτικός, άκαιρος και άκυρος), να έχουν ως καθημερινό, εβδομαδιαίο, μηνιαίο και ετήσιο στόχο των προγραμμάτων τους- των παιχνιδιών που προσφέρουν στα παιδιά την ενδυνάμωση και  εδραίωση της ενεργητικής τους αντίληψης.

Γιατί οι άνθρωποι προσχολικής ηλικίας έχουν ενεργοποιημένη την αντίληψή τους, αλλά τα περισσότερα ερεθίσματα που λαμβάνουν την μποϊκόταρουν. Τον τελευταίο χρόνο αλλά και παλιότερα  έχω δει από κοντά, έχω διαβάσει άπειρες δραστηριότητες , παιχνίδια που εξελίσσονται στα Πρώτα Σχολεία. Βασικό χαρακτηριστικό όλων αυτών είναι ο δασκαλοκεντρισμός πράγμα το οποίο κάθε άλλο παρά υποστηρίζει τον παραπάνω στόχο.

Επικρατεί ο δασκαλοκεντρισμός γιατί δεν ξεκλειδώνεται κατά την εκπαίδευση των δασκάλων ο μηχανισμός θέασης των πραγμάτων από την πλευρά του μαθητή. Και θα επικεντρωθώ στην εκπαίδευση των δασκάλων προσχολικής ηλικίας. Είναι παραπάνω από φανερό ότι ενώ η θεωρία αναδεικνύει τη σημαντικότητα του μαθητή, στην πράξη, όταν οι δάσκαλοι/ες προσχολικής ηλικίας  βρεθούν με ανθρώπους- μαθητές 2-3 ετών δεν ξέρουν τι να κάνουν. Και η φόρμα για το τι θα κάνουν είναι προκαθορισμένη χρόοοοονια τώρα και αυτή ακολουθούν συνήθως. Π.χ υπάρχουν άπειρα Πρώτα Σχολεία που "συζητάνε" με τα παιδιά για τις εποχές, τα χρώματα, τα επαγγέλματα κι άλλες ανούσιες και άσχετες με τα ενδιαφέροντα των παιδιών θεματικές ενότητες.

Γιατί ο δασκαλοκεντρισμός συνδέεται με την έλλειψη γνώσης των ενδιαφερόντων  των μαθητών τους. Αυτό είναι το κομμάτι στο οποίο δεν εκπαιδεύονται οι δάσκαλοι καμίας βαθμίδας, νομίζω. Δηλαδή να μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν να σέβονται και να υποστηρίζουν τα ενδιαφέροντα των μαθητών τους. Σίγουρα το εκπαιδευτικό σύστημα, το ελληνικό  δε δίνει δεκάρα ούτε για μαθητές ούτε για δασκάλους ούτε για τίποτα. Ωστόσο, όταν είσαι δάσκαλος σε τρώει να κάνεις καλά τη δουλειά σου, να μαθαίνεις συνέχεια, να μελετάς και κυρίως να παρατηρείς ενεργητικά τους μαθητές σου για να μάθουν κι εκείνοι να παρατηρούν και να σκέφτονται ενεργητικά.

Προσωπικά έτσι κάνω. Βασική παρατήρηση λοιπόν των τελευταίων ετών είναι ότι τα παιδιά είναι τελείως διαφορετικά από αυτά 10 χρόνια πριν. Σήμερα τα παιδιά παιδιά προσχολικής ηλικίας σκέφτονται πιο συνδυαστικά και διαθεματικά, είναι πιο απαιτητικά, κοιμούνται λιγότερο, βαριούνται πιο εύκολα, διεκδικούν με ευφάνταστους τρόπους κ.α. Σημασία δεν έχει η σύγκριση αλλά η υπόθεση ότι ο ανθρώπινος τρόπος σκέψης αλλάζει και προσπαθεί να προσαρμοστεί στις ταχύτατες αλλαγές και εξελίξεις της ψηφιακής -διαστημικής-ρομποτικής μας εποχής. 

Αν δεχτούμε την παραπάνω υπόθεση είναι πολύ οξύμωρο να συνεχίζουν να ισχύουν παλιακά μοντέλα εκπαίδευσης, δράσεων και παιχνιδιών. Αλλά και η βιομηχανία παιχνιδιών για ανθρώπους προσχολικής ελάχιστα συνάδει με την  ευφυΐα και τις δυνατότητές τους. Το θέμα-πρόβλημα είναι μεγάλο, διαχρονικό, πολύπλευρο διαπολιτισμικό και άρα δεν έχω όρεξη να το αναλύσω.

Αντί της παραπάνω ανάλυσης μοιράζομαι 6 σκέψεις όταν δημιουργώ παιχνίδια, δράσεις, ιστορίες για παιδιά με έγνοια να ευνοούν και να υποστηρίζουν την ενεργητική τους αντίληψη.

  • Τσεκάρω επισταμένως, αν αυτό που τους προτείνω ως παιχνίδι τους ενδιαφέρει (Οι πιο μικροί ευτυχώς το δείχνουν αμέσως)
  • Σχεδιάζω  παιχνίδια και δράσεις που ανατρέπουν την εικόνα της πραγματικότητας. Ο συνδυασμός αντικειμένων, εννοιών και δράσεων που κανονικά δε συνδέονται με βοηθάει πολύ (π.χ. κουτάλια που προσπαθούμε να ισορροπήσουμε σε καρέκλες, σκούπες που χορεύουν, ουράνια τόξα που φτερνίζονται, ζωάκια φιγούρες σε παπούτσια, λαδόκολλες σεντόνια κλπ) 
  • Αξιολογώ αν το παιχνίδι-δράση και ο τρόπος που το προσφέρω αφήνει στα παιδιά τη δυνατότητα αυτοσχεδιασμών και άρσης πρωτοβουλιών στην εξέλιξη των πραγμάτων.
  • Αν έχω χρόνο για 5 παιχνίδια έχω μαζί μου 12 ώστε να μπορώ να αλλάξω ό,τι δε λειτουργεί.
  • Σταματάνε τα πάντα, αν κάποιος στεναχωρηθεί και φροντίζουμε όλοι μαζί για να αλλάξει αυτό.
  • Οι κανόνες συνδέονται αποκλειστικά και μόνο με την σωματική και ψυχική ασφάλεια των παιδιών. 
Η παραπάνω φωτογραφία είναι  από την ομάδα θεάτρων γονέων του 9ου Νηπιαγωγείου Π.Φαλήρου και δεν είναι  άσχετη  με την ανάγκη να σκεφτόμαστε ενεργητικά. Οι γονείς αφιέρωσαν χρόνο για να παρουσιάσουν στα παιδιά τους χριστουγεννιάτικη παράσταση.  Δουλέψαμε μαζί με χαρά, άφησαν την κανονικότητά τους, πειραματίστηκαν με τεχνικές θεάτρου, εκφράστηκαν εκτός των ορισμένων πλαισίων. Γι΄ αυτό έβαλα αυτή τη φωτό. Γιατί πιστεύω ότι ο πιο λειτουργικός τρόπος υποστήριξης την ενεργητικής σκέψης και αντίληψης είναι να δοκιμάζουμε εμείς πρώτα ως δάσκαλοι και γονείς νέους τρόπους θέασης και διαχείρισης της πραγματικότητας.

Κάνω την παραπάνω ευχή γιατί πιστεύω ότι η ενεργητική σκέψη είναι εισιτήριο ελεύθερης, άρα συνειδητής  επιλογής του τρόπου που θέλω να ζω χαρούμενος. Σήμερα μοιάζει να μην υποστηρίζεται πολιτισμικά ούτε η ελεύθερη ούτε η ενεργητική σκέψη και αντίληψη. Μοιάζει, αλλά ίσως και να μην είναι έτσι. Ίσως όλοι μας συνειδητά ή μη να δημιουργούμε νοητικές κατασκευές που μας μπλοκάρουν. Ίσως και αυτή η αμφιβολία να είναι μια καλή αρχή ενεργητικής θέασης των εικόνων γύρω μας. 

Μαρία
Βρεφονηπιαγωγός
Δημιουργός παιχνιδιών - δράσεων για ανθρώπους προσχολικής ηλικίας.

Αχρείαστες παρεμβάσεις ενηλίκων στη σημαντική νοητική ροή των ανθρώπων προσχολικής ηλικίας

Κάθε φορά που δουλεύω με παιδιά προσχολικής ηλικία και γονείς ταυτόχρονα, παρατηρώ το εξής: Είναι αδιάλειπτη, συνεχής, επίμονη και για μένα ...