Παιχνίδια διάλυσης και επανασύνθεσης της πραγματικότητας

    

Όταν σχεδιάζω παιχνίδια για τους πιο μικρούς  μαθητές μου, τους έως 3,  υπολογίζω τα εξής 2 στοιχεία: 1ον ποια είναι η πραγματικότητα αυτών των ανθρώπων και 2ον ποιος είναι ο σκοπός τους όταν παίζουν. Δηλαδή τι επιδιώκουν , τι θέλουν να πετύχουν. 

Πραγματικότητά πάντα απτή

Η πραγματικότητα των ανθρώπων έως 3 ετών συνδέεται με τους ανθρώπους και τα αντικείμενα της ζωή τους, εδώ και τώρα. Μπορεί γύρω τους, πίσω τους, στο άλλο δωμάτιο, σε άλλη γειτονιά και χώρα να συμβαίνουν διάφορα, αλλά τους είναι παγερά αδιάφορο. Όταν φεύγει ο σημαντικός του σπιτιού δεν ενδιαφέρονται που πάει και τι θα κάνει. Τους ενδιαφέρει το καθαυτό γεγονός, το ότι έφυγε ο σημαντικός. (Οι φροντιστές - γονείς των ανθρώπων έως 3 ετών είναι οι μόνοι άνθρωποι - όντα τους οποίους σκέφτονται ακόμα κι όταν δεν τους βλέπουν.) Επίσης η πραγματικότητά τους συνδέεται με τα αντικείμενα και υλικά που έχουν μπροστά τους.

                                  Είναι δηλαδή  πάντα απτή. 

Σκοπός τους

Το γεγονός αυτό καθορίζει και το σκοπό τους ο οποίος είναι να καταλάβουν την πραγματικότητα και να την απολαύσουν. Ο σκοπό τους αυτός είναι ενστικτώδης, αυθόρμητος και σοφός. Είναι σοφός, γιατί για να επιτευχθεί επιστρατεύονται οι αρχές των επιστημών και των τεχνών. Χρειάζεται έρευνα, μελέτη αδιάκοπη, μη λεκτικές υποθέσεις, μη λεκτικά συμπεράσματα, συνδυαστική σκέψη, ενεργητική αντίληψη.

Όταν ένας άνθρωπος 12 μηνών πετάει κάτω αντικείμενα και υλικά διαλύει την πραγματικότητα που έχει μπροστά του ώστε να ερευνήσει: βάρος, τριβή, ταχύτητα, αλλαγή μορφής και λειτουργίας, ήχο των αντικειμένων και άλλα πολλά. Πέρα από τις ιδιότητες των αντικειμένων ερευνά το ανθρώπινο περιβάλλον. Αλλιώς εκφράζονται οι μεγάλοι όταν  ρίξει το νερό στο χαλί, αλλιώς αν το ρίξει στο pc, αλλιώς αν το ρίξει στο κεφάλι του.

Επομένως ο άνθρωπος έως 3 ετών, χωρίς να έχει καμία συνειδητότητα και γνώση, όταν διαλύει, αλλάζει, χαλάει την τακτοποίηση , τη θέση, τη λειτουργία, τη μορφή των αντικειμένων βασίζεται στις αρχές - μεθοδολογία των  φυσικομαθηματικών και ανθρωπιστικών επιστημών. Αυτός ο νοητικός μηχανισμός ενεργοποιείται αυθόρμητα, γιατί έτσι αναπτύσσονται και εξελίσσονται η σκέψη , τα συναισθήματα και η διαδικασία μάθησης. 

Το κατά πόσο εμείς ως δάσκαλοι ή ως γονείς υποστηρίζουμε τον σκοπό τους, την πραγματικότητά τους και τα θέλω τους συνδέεται άμεσα με το πώς και ποια ερεθίσματα , υλικά και αντικείμενα τους προσφέρουμε για να παίξουν.

Για το πώς και τι τους προσφέρουμε για να συμβαδίσουμε με την επιστημονική και καλλιτεχνική τους σκέψη, δεν μπορώ να μιλήσω γενικά. Νομίζω δεν υπάρχει οδηγός.

                           Γι'  αυτό θα μιλήσω προσωπικά

Πώς σκέφτομαι

Το πρώτο που σκέφτομαι όταν σχεδιάζω παιχνίδια είναι το ποια αντικείμενα και υλικά (ασφαλή) του περιβάλλοντος θέλω να ερευνήσω εγώ. Η σκέψη αυτή διασφαλίζει την καλή μου διάθεση για τα παιχνίδια, το ενδιαφέρον και τη μη βαρεμάρα μου. Ό,τι κι αν παίζουμε, αν βαριόμαστε ή δε μας νοιάζει, το καταλαβαίνουν τα παιδιά και τα πράγματα δεν πάνε καλά.

Αφού επιλέξω το αντικείμενο, το δεύτερο που σκέφτομαι είναι με ποια άλλα αντικείμενα θα το συνδυάσω, τι σύνθεση μπορώ να δημιουργήσω. Τα υλικά και τα αντικείμενα των παιχνιδιών μου είναι απλά, καθημερινής χρήσης, αυτά που έχουμε όλοι στα σπίτια μας και έξω από αυτά και με τα οποία θέλουν να παίζουν οι άνθρωποι έως 3 ετών. Ευτυχώς δεν υπάρχει ταβάνωμα σε αυτήν τη διαδικασία, γιατί οι συνδυασμοί είναι άπειροι και δεν τελειώνουν ποτέ.

To τρίτο που σκέφτομαι και ερευνώ στην πράξη είναι το πώς μπορώ εγώ να παίξω με τα αντικείμενα. Πώς μπορώ να τα κινήσω, να τα πετάξω ψηλά, να τα βάλω να χορέψουν, να τραγουδήσουν, να μιλήσουν κλπ. (Αυτό το τρίτο στάδιο είναι  αγαπημένο. Ωστόσο αμφιβάλλω, αν χωρίς διαρκή εκπαίδευση και χωρίς τη βοήθεια των δικών μου καλών μου  δασκάλων θα μπορούσα να απολαμβάνω την πρόβα παιχνιδιού. Είναι πράγματι κουραστικό.) Μου είναι όμως απαραίτητο να γνωρίζω καλά το παιχνίδι που θα προσφέρω στα παιδιά.

Το τέταρτο που σκέφτομαι είναι ότι το παιχνίδι που έχω σχεδιάσει δε θα εξελιχθεί όπως έχω σχεδιάσει και θα προκύψει ένα άλλο παιχνίδι ή πολλά άλλα παιχνίδια. Αυτό το στάδιο της ματαίωσης των σχεδίων μας, όταν δουλεύουμε με παιδιά είναι καθημερινό μοτίβο. Παράλληλα όμως είναι απολαυστικό και το πιο ενδιαφέρον. Αρκεί να εντάσσουμε ή καλύτερα να θεωρούμε τα όσα τα παιδιά με μη λεκτικούς τρόπους προτείνουν, το βασικότερο μέρος του παιχνιδιού. Είναι ζητούμενο του παιχνιδιού.

Δε θέλω τα παιδιά να αναπαράγουν τους τρόπους που εγώ παίζω με τα αντικείμενα. Θέλω να κάνουν τα δικά τους. Τα παιχνίδια που ενθαρρύνουν τα παιδιά να ερευνήσουν και να δημιουργήσουν δίνουν ερεθίσματα για της ποικίλες, πολύμορφες και διαθεματικές λειτουργίες της πραγματικότητας. Τα δημιουργικά παιχνίδια  ενθαρρύνουν και συμβαδίζουν με το σκοπό των παιδιών αλλά και τον δικό μου σκοπό, δηλαδή να περνάω καλά όταν δουλεύω μαζί τους.

Το πέμπτο και τελευταίο που σκέφτομαι είναι οι παιδαγωγικοί στόχοι. Δε θ' αναφερθώ σχετικά, γιατί βαριέμαι και γιατί δεν έχουν καμία σημασία αυτήν την στιγμή. Το μόνο που θα ήθελα να πω είναι ότι κανονικά οι δάσκαλοι πρώτα θέτουν τους στόχους τους και ύστερα αναπτύσσουν τη μεθοδολογία τους. Όταν όμως σχεδιάζουμε για μαθητές προσχολικής ηλικίας δεν πρέπει να σκεφτόμαστε και να δρούμε "κανονικά"

Αφήνω μερικά παιχνίδια ενδεικτικά των παραπάνω σκέψεων που ίσως σας εμπνεύσουν είτε είστε γονείς ή δάσκαλοι σπουδαίων επιστημόνων και καλλιτεχνών:

• Πύργοι με διάφορα αντικείμενα (τάπερ, κουτιά, ρολά χαρτιού υγείας, τουβλάκια, πέτρες, παπούτσια, σκαμπό, χαρτόνια...) που τους γκρεμίζουμε με διάφορους τρόπους (με σβούρες που στρίβουμε στις κορυφές τους, με μπαλάκια, με τα χέρια μας, με τα πόδια μας, με τη μύτη μας...) 

• Σκούπα δέντρο με κλαδιά ξυλομπογιές. Γενικά η σκούπα είναι πολύτιμο αντικείμενο γιατί συνδυάζεται υπέροχα με χαρτιά, αυτοκινητάκια, φιγούρες ζώων και ανθρώπων.

• Μεταμόρφωση μεταλλικού αντικειμένου σε ηχητικό αντικείμενο.

• Διάφορες επιφάνειες και αντικείμενα που με δυσκολία στέκονται πάνω τους. 

• Μεταμόρφωση  σκάλας σε καράβι και πλοίο.

• Μεταμόρφωση τραπεζιού σε μεταφορικό μέσο.

• Μεταμορφωθείτε σε έντομο και πείτε την ιστορία: "Ένα έντομο πάει κομμωτήριο"

• 
  
• Ζωγραφική σε επιφάνειες που κρέμονται στο μεσαίο επίπεδο.

• Σπιτάκια και τούνελ με αναποδογυρισμένα έπιπλα.

• Μεταμόρφωση σκάλας σε ταβέρνα - κουζίνα.
• 
  

Μαρία Παυλοπούλου

 

Όταν κλαίνε τα παιδιά στο σχολείο το μικρό (στον παιδικό σταθμό)

    

    Σεπτέμβρης και Οκτώβρης ενίοτε, είναι για τους δασκάλους προσχολικής, περίοδος κλαμάτων, οδυρμών και καταποντισμών. Ανοίγουν οι ουρανοί, σε διάφορους τόνους, συχνότητες και ποιότητες. Ειδικά στα πιο μικρά τμήματα δηλαδή των μαθητών έως 3 η εξωτερίκευση διαφόρων υγρών   και αντίστοιχων συναισθημάτων είναι στο ζενίθ.

    Οι έρημοι οι δάσκαλοι έχουν σχεδιάσει 1002 παιχνίδια τα οποία καταρρέουν στο άκουσμα του κλάματος. Πολύ συχνά, το πρώτο διάστημα δεν κλαίει μόνο ένα παιδί, αλλά πολλά μαζί. Τότε το φως στο τούνελ κλείνει. Τι κάνουμε; Τι λέμε; Πώς συμπεριφερόμαστε;

    Ποιο σωστό είναι να πούμε πρώτα πώς σκεφτόμαστε γι΄ αυτούς τους ανθρώπους που οδύρονται, γιατί ξαφνικά και χωρίς κανέναν προφανή λόγο έχασαν την πραγματικότητα που βίωναν από τότε που γεννήθηκαν. Άρα έχουν δίκιο που κλαίνε.

    Άρα πρώτα να μην κάνουμε κάτι, αλλά να σκεφτούμε πόσο δίκιο έχουν. Για λίγο. Η σκέψη αυτή, αν καταφέρουμε να γίνει βίωμα, θα έχει και την ανάλογη μη λεκτική έκφραση. Τα παιδιά όσο πιο μικρά είναι τόσο πιο εύκολα καταλαβαίνουν το πώς σκεφτόμαστε. Άρα θα μας νιώσουν σύντομα ως συμπαραστάτες.

    Να τους προτείνουμε την αγκαλιά μας η οποία θα 'χει πάντα διάθεση του "έχεις δίκιο να κλαις για την ξαφνική και μεγάλη αλλαγή που σου/σας έτυχε." (Η αγκαλιά του/της δασκάλου/ας  είναι τεράστια και μαγική και χωράει 5-6 παιδιά, μπορεί και 10. Αυτό επίσης είναι κάτι που λειτουργεί: Φανταστείτε ότι έχετε, όντας όπως είστε σωματικά, μια τεράστια αγκαλιά και δείξτε την με θράσος μπροστά σε όλους.)

    ΠΟΤΕ να μην λέμε, μην κλαις θα έρθει η μαμά σου. Να μην το λέμε, γιατί αυτή η πρόταση προστακτικής δεν έχει καμία λογική. Γιατί 1ον μπορεί να ξέρει ότι θα΄ ρθει η μαμά του, αλλά να κλαίει γιατί δεν είναι εκεί , παρά εκεί είναι κάτι άλλοι άνθρωποι που δεν ήθελε ποτέ να τους συναντήσει. Ίσως να κλαίει γιατί κλαίει και κάποιος άλλος. Ίσως να κλαίει , γιατί θέλει να πάει σινεμά. 2ον κανείς άνθρωπος  δεν μπορεί να ελέγξει το κλάμα του ειδικά όταν είναι συναισθηματικά φορτισμένος. Πώς να σταματήσει να κλαίει ένας άνθρωπος 2 ετών ακούγοντας το "σταμάτα να κλαις" Πιθανότητα θα μας θεωρήσει τρελούς που του προτείνουμε τόσο άκυρο πράγμα και τότε να κλαίει ακόμα πιο πολύ.

    Τα κλάματα  των παιδιών μπορεί να μας κουράσουν. Σε αυτήν την περίπτωση χρειάζεται να επιστρατεύσουμε τις υποκριτικές μας ικανότητες. Να μην καταλάβουν τα παιδιά την κούρασή μας. Ειδικά τον πρώτο καιρό τα δικά μας συναισθήματα πρέπει να μπουν στην άκρη καθώς το δράμα το δικό τους είναι πολύ μεγαλύτερο (δεν ξεχνάμε ότι άλλαξε η ζωή τους ξαφνικά και καλούνται να αποχωριστούν ό,τι πιο σημαντικό έχουν). Αργότερα, που θα ναι όλα μια χαρά, θα μπορούμε να τους γκρινιάζουμε με την ησυχία μας.

    Να δίνουμε χρόνο. Αυτή η πρόταση φαίνεται εύκολη και απλή , αλλά δεν είναι για πολλούς λόγους. Αναφέρω ενδεικτικά 2-3: Ίσως νιώθουμε ανεπαρκείς, καθώς, ενώ προσπαθούμε αδιάκοπα, τα παιδιά συνεχίζουν το μοιρολόι. Ίσως συγκρίνουμε μια ομάδα που είχαμε παλιά και ήταν πιο εύκολα τα πράγματα, με τη φετινή που αποτελείται από άλλα παιδιά που κλαίνε και διαμαρτύρονται πιο έντονα και σε πρωτόγνωρες ποιότητες που μας σπαράζουν την καρδιά. Ίσως μας πιέζουν με ερωτήσεις και οδηγίες  εργοδότες και γονείς κάνοντας πάνω μας δικές τους προβολές. 

    Όλα αυτά είναι κατανοητά και σεβαστά, αλλά είναι άσχετα με τον συναισθηματικό μας στόχο. Δηλαδή να νιώσουν οι μαθητές μας ασφάλεια και χαρά. Οφείλουμε να βρούμε τρόπους ώστε οι δράσεις μας να επικεντρώνονται στο πώς τα παιδιά θα νιώσουν όμορφα μαζί μας. Μια σκέψη είναι να ελέγχουμε κάθε τόσο το αν η αγωνία μας συνδέεται με τη διάθεση του τάδε παιδιού του του δείνα ή με την αγωνία των μανάδων που ρωτάνε κάθε τόσο , πότε θα σταματήσουν τα κλάματα. 

Α ναι! Στη διάσημη παραπάνω ερώτηση απαντάμε και πράττουμε ανάλογα: "Θα σταματήσουν όταν  έρθει η ώρα λήξης των κλαμάτων για τον καθένα χωριστά αλλά και σε διάδραση μεταξύ τους. Είναι 15-20 ή όσα παιδιά και το καθένα έχει έναν μοναδικό τρόπο αντίληψης της χαράς. Επικεντρωνόμαστε όχι στο πότε θα σταματήσουν να πονάνε που δεν είναι σπίτι τους 8 η ώρα το πρωί, αλλά πώς θα νιώσουν ασφάλεια και χαρά." Αυτή είναι μια καλή απάντηση, γιατί ταυτίζεται με τον στόχο της δουλειάς μας: να είναι χαρούμενα τα παιδιά.

Όταν κλαίει ένα ή πολλά παιδιά μαζί, σταματάμε τα πάντα, γιατί τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό από τη στεναχώρια τους. Και  το δηλώνουμε ανοιχτά: "Θα σταματήσουν όλα μέχρι να είμαστε όλοι καλά."  Και κάνουμε άπειρες αγκαλιές και στο σπίτι κοιλιακούς για ν ΄αντέξει η μέση. 

Πετάμε ψηλά χαρτοπετσέτες, ή μπαλάκια ή κορδέλες ή χαρτάκια και λέμε τον δικό μας πόνο. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει όταν αρχίσει να σβήνει το δυνατό κλάμα και να μειώνονται οι πηγές προέλευσής του. Δηλαδή λέμε ότι αφήσαμε την ωραία μας κουζίνα, τα πατώματά, τους τοίχους, τα κουτάλια μας και πήγαμε εκεί να τους συναντήσουμε και να τους καταλάβουμε και να χορέψουμε λίγο, όλοι μαζί. 

Αλλιώς θα έλεγα, σχεδιάστε παιχνίδια που σας κάνουν να περνάτε όμορφα. Προσωπικά επιλέγω παιχνίδια θεάτρου, κίνησης, μουσικής , γιατί έχουν εξωστρέφεια και με βοηθάνε να εκτονώνομαι συναισθηματικά χωρίς να κλαίω μαζί τους. 

Καμιά φορά όμως κλαίω κι εγώ...

Καλή δύναμη

Μαρία Παυλοπούλου

Προσαρμογή στο σχολείο των μαθητών έως 3 ετών. Γιατί, πώς και με τι παίζουμε μαζί τους;

  

 Για ποιο λόγο καταστράφηκε η ζωή μου όλη; 

Γιατί να ζω με άλλους που κλαίνε πιο δυνατά από μένα; 

Ποιοι/ες είναι αυτές που τραγουδάνε και τρέχουν πέρα δώθε σαν τους τρελούς και κάνουν διάφορα περίεργα;  

Και κυρίως γιατί αυτοί , οι μόνοι μεγάλοι που απέμειναν, δεν αγκαλιάζουν μόνο εμένα και δεν σκουπίζουν μόνο τη δική μου μύτη; 

Γιατί έχουν όλοι μύτες και αυτιά και δεν έχω μόνο εγώ; 

Τρόπος σκέψης των πιο σπουδαίων μαθητών του κόσμου, όταν πρωτοπάνε στο σχολείο.

    Σχεδόν σε όλη μου τη ζωή , από διάφορες θέσεις και οπτικές γωνίες βιώνω αυτή την οριακά σκληρή διαδικασία προσαρμογής των μαθητών  στο σχολείο. Θα επικεντρωθώ στους πιο μικρούς, τους έως 3, γιατί τους έχω μεγαλύτερη έγνοια, γιατί ελάχιστοι ασχολούμαστε  θεωρητικά και πρακτικά με το μεγαλείο της νόησής τους και των αντιληπτικών τους δυνατοτήτων. Αρκεί να πω ότι συχνά τους αποκαλούμε  μωρά  και τον χώρο στον οποίο ζουν πολλές ώρες τη μέρα, 10-11 μήνες τον χρόνο τον λέμε σταθμό παιδικό. Εγώ θα τον λέω σχολείο.

1η φάση-Αδιάφορο σφύριγμα-Δεν τρέχει και κάτι.

     Όταν  πάνε αυτοί οι άνθρωποι σχολείο μαζί με τους φροντιστές τους αρχικά, βρίσκονται μπροστά σε κάτι πρωτόγνωρο. Αναρωτιούνται, σαστίζουν,  απορούν, γιατί βρίσκονται εκεί, ποιοι είναι όλοι αυτοί και τι είναι όλα αυτά: δάσκαλοι, άλλοι γονείς και φροντιστές, άλλοι άνθρωποι σαν κι αυτούς περίπου, περίεργα παιχνίδια, περίεργες χαιρετούρες, ονόματα, άγνωστες μυρωδιές, πολλά αντικείμενα. 

    Σε πρώτη φάση, κάποιοι απ΄' αυτούς μπορεί να προσπερνάνε τους προβληματισμούς τους, γιατί είναι μαζί με τους φροντιστές τους, άρα όλα θα πάνε καλά, άρα χαλαρώνουν , παίζουν και ψιλοεπικοινωνούν. Κάποιοι άλλοι είναι καχύποπτοι και καλά κάνουν, γιατί έχουν αρχίσει να ψιχανεμίζονται ότι όλα σε λίγο θ' αλλάξουν και ποιος ξέρει τι φοβερό θα συμβεί και μένουν με ειδική αόρατη κόλλα, κολλημένοι πάνω στους δικούς τους ανθρώπους. Κάθε τους σκέψη και έκφραση συνδέεται με το δεδομένο ότι το αναπτυξιακό τους στάδιο είναι τέτοιο που δεν τους επιτρέπει να βάλουν τις εικόνες, τους ήχους, τις υφές, τις μυρωδιές σε μια λογική ακολουθία. 

    Αλλά ακόμα κι εμείς που έχουμε πλήθος εμπειριών και δεδομένων όταν βρεθούμε σε νέο περιβάλλον  χρειαζόμαστε χρόνο για να καταλάβουμε πώς και τι. Φανταστείτε αυτοί που δεν έχουν ιδέα για το τι είναι όλο αυτό που τους βρήκε...!

2η φάση -Όλοι οι μεγάλοι είναι τρελοί και κάνουν αδιανότητα πράγματα και πρέπει να κλάψω δυνατά μπας και καταλάβουν.

    Σε δεύτερη φάση κι όταν σταδιακά  αποχωρούν οι φροντιστές από το σχολείο αρχίζει η πραγματική προσαρμογή. Οι έως 3 ετών μαθητές καλούνται να καταλάβουν και να αποδεχτούν ότι είναι πολύ ωραία που θ' αποχωριστούν το σπίτι τους και ό,τι αυτό περιλαμβάνει (γονείς, αδέρφια, παππούδες, αποκλειστική φροντίδα, εγωκεντρισμό και άλλα πολλά). Αν μπούμε στη θέση τους για 1' η κατανόηση αυτή και η αποδοχή είναι αδιανόητη. 

    

Αν θα μπορούσαν να μιλήσουν είμαι σίγουρη ότι θα έλεγαν: Για ποιο λόγο καταστράφηκε η ζωή μου όλη; Γιατί να ζω με άλλους που κλαίνε πιο δυνατά από μένα; Ποιοι/ες είναι αυτές που τραγουδάνε και τρέχουν πέρα δώθε σαν τους τρελούς και κάνουν διάφορα περίεργα; Και κυρίως γιατί αυτοί , οι μόνοι μεγάλοι που απέμειναν, δεν αγκαλιάζουν μόνο εμένα και δεν σκουπίζουν μόνο τη δική μου μύτη; Γιατί έχουν όλοι μύτες και αυτιά και δεν έχω μόνο εγώ; Και χιλιάδες άλλα τέτοια ερωτήματα, απόλυτα λογικά για την ηλικία και τη φάση τους.

    Θα μπορούσα να πω κι άλλα πολλά για το πώς νιώθουν τα παιδιά με όλο αυτό που τους συμβαίνει, αλλά θα σταθώ στο πώς νομίζω ότι πρέπει να σκεφτόμαστε και να δρούμε εμείς ως δάσκαλοί τους για να τους βοηθήσουμε να ξεπεράσουν  λειτουργικά τα νοητικά τους σκαλώματα και τελικά να απολαύσουν τη νέα σχολική πραγματικότητα. Δε θα σταθώ στο συναισθηματικό κομμάτι, αυτό της αγκαλιάς, της αποδοχής και της πηγαίας εκδήλωσης αγάπης από τους δασκάλους προς τα παιδιά, γιατί είναι δεδομένα. Κάθε ενήλικας που επιλέγει να δουλέψει μ' αυτούς τους ανθρώπους ενστικτωδώς και μόνο τους αγκαλιάζει και τους αγαπά.

    Θα σταθώ στο ποια αντικείμενα, υλικά, συνθέσεις και εκφράσεις, με λίγα λόγια, στο ποια  παιχνίδια θέλουν να παίζουν αυτοί οι μαθητές. Πριν από αυτό όμως χρειάζεται να επισημάνω, γιατί επιλέγω τα συγκεκριμένα παιχνίδια και ιδιαίτερα, γιατί αυτά τα παιχνίδια συνάδουν με τη νοητική τους κατάσταση. 

Συστατικά της σκέψης των μαθητών έως 3 ετών

    Βασικό  συστατικό της σκέψης αυτών των μαθητών είναι η επιθυμία να διαλύσουν τις εικόνες -πραγματικότητα που έχουν μπροστά τους και να συνθέσουν μια νέα εικόνα - πραγματικότητα. Θέλουν δηλαδή να παίζουν με πραγματικά υλικά και αντικείμενα, με αυτά που παίζουν οι μεγάλοι και να τους αλλάζουν θέση και υπόσταση. Η επιθυμία τους αυτή είναι σοφής και συνδέεται με την εν γένει τάση του ανθρώπου να ερευνήσει, να κατανοήσει, να δημιουργήσει και να απολαύσει τον κόσμο γύρω του. Δηλαδή οι μαθητές αυτοί είναι ήδη επιστήμονες και καλλιτέχνες.

    Βασικό επίσης χαρακτηριστικό της σκέψης τους το οποίο τους επιτρέπει να ερευνούν και να δημιουργούν αδιάλειπτα είναι η παραδοξότητα και ο σουρεαλισμός. Όλα είναι φυσικό να συμβούν και τίποτα δεν είναι παράξενο (μόνο το γιατί βρίσκονται εκεί και όχι σπίτι τους...) Για παράδειγμα μια κατσαρόλα στο κεφάλι της δασκάλας δεν είναι ούτε καν αστείο. Είναι φυσικό να βρίσκεται εκεί και είναι βαρετό να είναι μονίμως  στα ίδια σημεία. 

    Το "βαρετό" είναι το τελευταίο στοιχείο που διαλέγω σχετικά με το πώς σκέφτονται. Η αντιληπτική ικανότητα αυτών των ανθρώπων σε συνδυασμό με την ταχύτητα και πολυπλοκότητα της σκέψης τους τους κάνει να βαριούνται εύκολα και γρήγορα. Είμαι σίγουρη ότι το ερώτημα, "γιατί να βρίσκονται όλα στη θέση τους και να έχουν το ίδιο σχήμα, μέγεθος, ποιότητα αφού μπορούν να γίνουν κάτι άλλο;" τους τριβελίζει το μυαλό κάθε 12''. 

Ποια αντικείμενα - παιχνίδια - συνθήκες τους αρέσει να ερευνούν, να μελετούν, να χρησιμοποιούν και να επαναπροσδιορίζουν.

    Για να τους δείξουμε ότι τους καταλαβαίνουμε ότι είμαστε σύμμαχοί τους ότι αποδεχόμαστε  την επιστημονική και δημιουργική τους σκέψη χρειάζεται να έχουμε εξοπλίσει την τάξη μας, τον εσωτερικό στο σχολείο χώρο παιχνιδιού, με τα εξής αντικείμενα:

• Ό, τι σχεδόν υπάρχει σε μια κανονική κουζίνα εκτός φυσικά κοφτερών και επισφαλών αντικειμένων. Π.χ. δοχεία και κουτιά διαφόρων μεγεθών, κατσαρολικά, σπάτουλες κουτάλες, σουρωτήρια κ.λ.π.
• Διάφορες ποιότητες, μεγέθη και είδη χαρτιών. Π.χ. λαδόκολλες, χαρτοπετσέτες, χαρτί υγείας, χρωματιστά μικρά χαρτιά, διαφανή χαρτιά.
• Υφάσματα σε ποικιλία μεγεθών και υφών.
• Κορδέλες μικρές μεγάλες, πολύχρωμες.
• Κουκουνάρια, φύλλα, μικρά ξύλα θαλάσσης.
• Πέτρες σε ασφαλή σχήματα και μεγέθη.
• Χαρτοταινίες σε διάφορα μεγέθη.
• Κάλτσες διαφόρων μεγεθών με αντικείμενα μέσα ή πάνω τους.
• Σκούπες και σφουγγαρίστρες διαφόρων μεγεθών με κοντά κοντάρια και αντίστοιχα φαράσια.
• Αυτοσχέδια ηχητικά αντικείμενα
  
  
  

    Τα παραπάνω για ως μέσα Οκτώβρη μαζί με το βασικό υλικό της τάξης (βιβλία, παζλ, μπάλες κλπ)

είναι υπέρ αρκετό αρκεί να τα χρησιμοποιήσουμε, να το ερμηνεύσουμε, να το εμψυχώσουμε ανατρεπτικά, δημιουργικά και απρόοπτα. όπως δηλαδή σκέφτονται οι μαθητές μας.

Για παράδειγμα:

• Βάλτε μουσική , προτείνω Eιnaudi π.χ https://www.youtube.com/watch?v=DIvewN35QT4, προσωπικά μ' έχει βοηθήσει σε έκρυθμες καταστάσεις και κάντε τα κουζινικά να κινηθούν αργά, γρήγορα, στο πάτωμα, στο σώμα σας, στους τοίχους στις πόρτες.
• Εφαρμόστε ό,τι υλικό θέλετε μάτια , μύτη, στόμα στα κουζινικά και βάλτε να μιλήσουν, να κοιμηθούν σε κάθε σημείο της τάξης, να χαιρετήσουν με διάφορες φωνές, να χασμουρηθούν, να πέσουν κάτω, να τραγουδήσουν.
• Αναποδογυρίστε ένα τραπέζι, εφαρμόστε στα πόδια του κορδέλες χαρτοταινίες, χαρτιά. Κάντε το με έμφαση και σημασία μπροστά στα παιδιά και πείτε ότι ετοιμάζετε ένα σπίτι για τον λαγό ή για ένα παπούτσι ή για ένα αυτοκίνητο ή για ό,τι σας αρέσει. Βάλτε μουσική π.χ.https://www.youtube.com/watch?v=EW-oEOeKM40 και κινείστε το τραπέζι στον χώρο. Πείτε ότι είναι καράβι, αυτοκίνητο, σπίτι, ασανσέρ ή ό,τι θέλετε. Άλλωστε δεν έχει σημασία τι θα πείτε, αλλά αυτό που θα πείτε να είναι απόλυτο, σίγουρο, να το πιστεύετε.
• Κρεμάστε κορδέλες σε ύψος που μπορούν να φτάσουν τα παιδιά και εφαρμόστε στις άκρες τους αντικείμενα ασφαλή, 
• Εφαρμόστε στο πάτωμα με ασφαλή τρόπο υλικά και αντικείμενα πάνω στα οποία μπορούν να σταθούν και να κινηθούν τα παιδιά. Εμψυχώστε τα πρώτα εσείς! Π.χ. Σταθείτε πάνω σ' ένα χαρτόνι και κρατήστε ένα πάνω απ' το κεφάλι σας. Πείτε τι θα γίνετε και γίνετε με ανάλογη κίνηση πουλί, αεροπλάνο, σπίτι, κρεβάτι κ.λ.π.
• Χωρίστε το μεσαίο επίπεδο της τάξης, όπως βολεύει τον κάθε χώρο, με κορδέλες ή χαρτοταινίες ή και τα 2. Κινηθείτε με όλα το σώμα κάτω από τις κορδέλες, βάλτε αντικείμενα να περπατήσουν πάνω στις κορδέλες, βάλτε τα δάχτυλά σας να χορέψουν πάνω και κάτω απ' τις κορδέλες.
• Απλώστε στο πάτωμα κουζινικά , ξυλάκια, κάλτσες, χαρτάκια και κάντε τα επιφάνειες δημιουργίας διαφόρων ήχων. Χτυπήστε τα στο ρυθμό ενός τραγουδιού με μπαγκέτα ή κουτάλι ή ό,τι  π.χ
• Στερεώστε σφουγγαρίστρες και σκούπες πάνω σε καρέκλες και πείτε ότι είναι δέντρα ή κολόνες ή κεραυνοί ή ό,τι θέλετε και κινείστε τις στον χώρο με ποικίλους ρυθμούς και ποιότητες
• Τραγουδήστε από διάφορα σημεία του χώρο και σε διάφορε θέσεις. Π.χ. ξαπλωμένοι, όρθιοι με χέρια πόδια ανοιχτά, κάτω από το τραπέζι, κρατώντας μια καρέκλα πάνω στο κεφάλι σας, τρέχοντας.
• Ρίξτε μια ματιά και σε αυτά τα παιχνίδια: https://bluecronopio.blogspot.com/2024/02/3.html
• Σχεδιάστε και ερμηνεύστε τα παιχνίδια σα να πρόκειται να τα δουν οι πιο δημιουργικοί, σοβαροί και παράδοξοι άνθρωποι του κόσμου.

    Γενναίοι συνάδελφοι δάσκαλοι, βρεφοκόμοι, νηπιαγωγοί εύχομαι η δύναμη και η αγάπη που ούτως ή άλλως έχετε γι' αυτήν τη δουλειά να μεγαλώσει, μέσα από την συγκλονιστική εμπειρία συνεργασίας σας με τους πιο όμορφους ανθρώπους του κόσμου, τους έως 3 ετών.

Μαρία Παυλοπούλου
Μαμά της Αριάδνης, 21 ετών

Βρεφονηπιαγωγός.

Ειδικός δημιουργικής εκπαίδευσης.

Performer