Προσαρμογή στο σχολείο των μαθητών έως 3 ετών. Γιατί, πώς και με τι παίζουμε μαζί τους;

  

 Για ποιο λόγο καταστράφηκε η ζωή μου όλη; 

Γιατί να ζω με άλλους που κλαίνε πιο δυνατά από μένα; 

Ποιοι/ες είναι αυτές που τραγουδάνε και τρέχουν πέρα δώθε σαν τους τρελούς και κάνουν διάφορα περίεργα;  

Και κυρίως γιατί αυτοί , οι μόνοι μεγάλοι που απέμειναν, δεν αγκαλιάζουν μόνο εμένα και δεν σκουπίζουν μόνο τη δική μου μύτη; 

Γιατί έχουν όλοι μύτες και αυτιά και δεν έχω μόνο εγώ; 

Τρόπος σκέψης των πιο σπουδαίων μαθητών του κόσμου, όταν πρωτοπάνε στο σχολείο.

    Σχεδόν σε όλη μου τη ζωή , από διάφορες θέσεις και οπτικές γωνίες βιώνω αυτή την οριακά σκληρή διαδικασία προσαρμογής των μαθητών  στο σχολείο. Θα επικεντρωθώ στους πιο μικρούς, τους έως 3, γιατί τους έχω μεγαλύτερη έγνοια, γιατί ελάχιστοι ασχολούμαστε  θεωρητικά και πρακτικά με το μεγαλείο της νόησής τους και των αντιληπτικών τους δυνατοτήτων. Αρκεί να πω ότι συχνά τους αποκαλούμε  μωρά  και τον χώρο στον οποίο ζουν πολλές ώρες τη μέρα, 10-11 μήνες τον χρόνο τον λέμε σταθμό παιδικό. Εγώ θα τον λέω σχολείο.

1η φάση-Αδιάφορο σφύριγμα-Δεν τρέχει και κάτι.

     Όταν  πάνε αυτοί οι άνθρωποι σχολείο μαζί με τους φροντιστές τους αρχικά, βρίσκονται μπροστά σε κάτι πρωτόγνωρο. Αναρωτιούνται, σαστίζουν,  απορούν, γιατί βρίσκονται εκεί, ποιοι είναι όλοι αυτοί και τι είναι όλα αυτά: δάσκαλοι, άλλοι γονείς και φροντιστές, άλλοι άνθρωποι σαν κι αυτούς περίπου, περίεργα παιχνίδια, περίεργες χαιρετούρες, ονόματα, άγνωστες μυρωδιές, πολλά αντικείμενα. 

    Σε πρώτη φάση, κάποιοι απ΄' αυτούς μπορεί να προσπερνάνε τους προβληματισμούς τους, γιατί είναι μαζί με τους φροντιστές τους, άρα όλα θα πάνε καλά, άρα χαλαρώνουν , παίζουν και ψιλοεπικοινωνούν. Κάποιοι άλλοι είναι καχύποπτοι και καλά κάνουν, γιατί έχουν αρχίσει να ψιχανεμίζονται ότι όλα σε λίγο θ' αλλάξουν και ποιος ξέρει τι φοβερό θα συμβεί και μένουν με ειδική αόρατη κόλλα, κολλημένοι πάνω στους δικούς τους ανθρώπους. Κάθε τους σκέψη και έκφραση συνδέεται με το δεδομένο ότι το αναπτυξιακό τους στάδιο είναι τέτοιο που δεν τους επιτρέπει να βάλουν τις εικόνες, τους ήχους, τις υφές, τις μυρωδιές σε μια λογική ακολουθία. 

    Αλλά ακόμα κι εμείς που έχουμε πλήθος εμπειριών και δεδομένων όταν βρεθούμε σε νέο περιβάλλον  χρειαζόμαστε χρόνο για να καταλάβουμε πώς και τι. Φανταστείτε αυτοί που δεν έχουν ιδέα για το τι είναι όλο αυτό που τους βρήκε...!

2η φάση -Όλοι οι μεγάλοι είναι τρελοί και κάνουν αδιανότητα πράγματα και πρέπει να κλάψω δυνατά μπας και καταλάβουν.

    Σε δεύτερη φάση κι όταν σταδιακά  αποχωρούν οι φροντιστές από το σχολείο αρχίζει η πραγματική προσαρμογή. Οι έως 3 ετών μαθητές καλούνται να καταλάβουν και να αποδεχτούν ότι είναι πολύ ωραία που θ' αποχωριστούν το σπίτι τους και ό,τι αυτό περιλαμβάνει (γονείς, αδέρφια, παππούδες, αποκλειστική φροντίδα, εγωκεντρισμό και άλλα πολλά). Αν μπούμε στη θέση τους για 1' η κατανόηση αυτή και η αποδοχή είναι αδιανόητη. 

    

Αν θα μπορούσαν να μιλήσουν είμαι σίγουρη ότι θα έλεγαν: Για ποιο λόγο καταστράφηκε η ζωή μου όλη; Γιατί να ζω με άλλους που κλαίνε πιο δυνατά από μένα; Ποιοι/ες είναι αυτές που τραγουδάνε και τρέχουν πέρα δώθε σαν τους τρελούς και κάνουν διάφορα περίεργα; Και κυρίως γιατί αυτοί , οι μόνοι μεγάλοι που απέμειναν, δεν αγκαλιάζουν μόνο εμένα και δεν σκουπίζουν μόνο τη δική μου μύτη; Γιατί έχουν όλοι μύτες και αυτιά και δεν έχω μόνο εγώ; Και χιλιάδες άλλα τέτοια ερωτήματα, απόλυτα λογικά για την ηλικία και τη φάση τους.

    Θα μπορούσα να πω κι άλλα πολλά για το πώς νιώθουν τα παιδιά με όλο αυτό που τους συμβαίνει, αλλά θα σταθώ στο πώς νομίζω ότι πρέπει να σκεφτόμαστε και να δρούμε εμείς ως δάσκαλοί τους για να τους βοηθήσουμε να ξεπεράσουν  λειτουργικά τα νοητικά τους σκαλώματα και τελικά να απολαύσουν τη νέα σχολική πραγματικότητα. Δε θα σταθώ στο συναισθηματικό κομμάτι, αυτό της αγκαλιάς, της αποδοχής και της πηγαίας εκδήλωσης αγάπης από τους δασκάλους προς τα παιδιά, γιατί είναι δεδομένα. Κάθε ενήλικας που επιλέγει να δουλέψει μ' αυτούς τους ανθρώπους ενστικτωδώς και μόνο τους αγκαλιάζει και τους αγαπά.

    Θα σταθώ στο ποια αντικείμενα, υλικά, συνθέσεις και εκφράσεις, με λίγα λόγια, στο ποια  παιχνίδια θέλουν να παίζουν αυτοί οι μαθητές. Πριν από αυτό όμως χρειάζεται να επισημάνω, γιατί επιλέγω τα συγκεκριμένα παιχνίδια και ιδιαίτερα, γιατί αυτά τα παιχνίδια συνάδουν με τη νοητική τους κατάσταση. 

Συστατικά της σκέψης των μαθητών έως 3 ετών

    Βασικό  συστατικό της σκέψης αυτών των μαθητών είναι η επιθυμία να διαλύσουν τις εικόνες -πραγματικότητα που έχουν μπροστά τους και να συνθέσουν μια νέα εικόνα - πραγματικότητα. Θέλουν δηλαδή να παίζουν με πραγματικά υλικά και αντικείμενα, με αυτά που παίζουν οι μεγάλοι και να τους αλλάζουν θέση και υπόσταση. Η επιθυμία τους αυτή είναι σοφής και συνδέεται με την εν γένει τάση του ανθρώπου να ερευνήσει, να κατανοήσει, να δημιουργήσει και να απολαύσει τον κόσμο γύρω του. Δηλαδή οι μαθητές αυτοί είναι ήδη επιστήμονες και καλλιτέχνες.

    Βασικό επίσης χαρακτηριστικό της σκέψης τους το οποίο τους επιτρέπει να ερευνούν και να δημιουργούν αδιάλειπτα είναι η παραδοξότητα και ο σουρεαλισμός. Όλα είναι φυσικό να συμβούν και τίποτα δεν είναι παράξενο (μόνο το γιατί βρίσκονται εκεί και όχι σπίτι τους...) Για παράδειγμα μια κατσαρόλα στο κεφάλι της δασκάλας δεν είναι ούτε καν αστείο. Είναι φυσικό να βρίσκεται εκεί και είναι βαρετό να είναι μονίμως  στα ίδια σημεία. 

    Το "βαρετό" είναι το τελευταίο στοιχείο που διαλέγω σχετικά με το πώς σκέφτονται. Η αντιληπτική ικανότητα αυτών των ανθρώπων σε συνδυασμό με την ταχύτητα και πολυπλοκότητα της σκέψης τους τους κάνει να βαριούνται εύκολα και γρήγορα. Είμαι σίγουρη ότι το ερώτημα, "γιατί να βρίσκονται όλα στη θέση τους και να έχουν το ίδιο σχήμα, μέγεθος, ποιότητα αφού μπορούν να γίνουν κάτι άλλο;" τους τριβελίζει το μυαλό κάθε 12''. 

Ποια αντικείμενα - παιχνίδια - συνθήκες τους αρέσει να ερευνούν, να μελετούν, να χρησιμοποιούν και να επαναπροσδιορίζουν.

    Για να τους δείξουμε ότι τους καταλαβαίνουμε ότι είμαστε σύμμαχοί τους ότι αποδεχόμαστε  την επιστημονική και δημιουργική τους σκέψη χρειάζεται να έχουμε εξοπλίσει την τάξη μας, τον εσωτερικό στο σχολείο χώρο παιχνιδιού, με τα εξής αντικείμενα:

• Ό, τι σχεδόν υπάρχει σε μια κανονική κουζίνα εκτός φυσικά κοφτερών και επισφαλών αντικειμένων. Π.χ. δοχεία και κουτιά διαφόρων μεγεθών, κατσαρολικά, σπάτουλες κουτάλες, σουρωτήρια κ.λ.π.
• Διάφορες ποιότητες, μεγέθη και είδη χαρτιών. Π.χ. λαδόκολλες, χαρτοπετσέτες, χαρτί υγείας, χρωματιστά μικρά χαρτιά, διαφανή χαρτιά.
• Υφάσματα σε ποικιλία μεγεθών και υφών.
• Κορδέλες μικρές μεγάλες, πολύχρωμες.
• Κουκουνάρια, φύλλα, μικρά ξύλα θαλάσσης.
• Πέτρες σε ασφαλή σχήματα και μεγέθη.
• Χαρτοταινίες σε διάφορα μεγέθη.
• Κάλτσες διαφόρων μεγεθών με αντικείμενα μέσα ή πάνω τους.
• Σκούπες και σφουγγαρίστρες διαφόρων μεγεθών με κοντά κοντάρια και αντίστοιχα φαράσια.
• Αυτοσχέδια ηχητικά αντικείμενα
  
  
  

    Τα παραπάνω για ως μέσα Οκτώβρη μαζί με το βασικό υλικό της τάξης (βιβλία, παζλ, μπάλες κλπ)

είναι υπέρ αρκετό αρκεί να τα χρησιμοποιήσουμε, να το ερμηνεύσουμε, να το εμψυχώσουμε ανατρεπτικά, δημιουργικά και απρόοπτα. όπως δηλαδή σκέφτονται οι μαθητές μας.

Για παράδειγμα:

• Βάλτε μουσική , προτείνω Eιnaudi π.χ https://www.youtube.com/watch?v=DIvewN35QT4, προσωπικά μ' έχει βοηθήσει σε έκρυθμες καταστάσεις και κάντε τα κουζινικά να κινηθούν αργά, γρήγορα, στο πάτωμα, στο σώμα σας, στους τοίχους στις πόρτες.
• Εφαρμόστε ό,τι υλικό θέλετε μάτια , μύτη, στόμα στα κουζινικά και βάλτε να μιλήσουν, να κοιμηθούν σε κάθε σημείο της τάξης, να χαιρετήσουν με διάφορες φωνές, να χασμουρηθούν, να πέσουν κάτω, να τραγουδήσουν.
• Αναποδογυρίστε ένα τραπέζι, εφαρμόστε στα πόδια του κορδέλες χαρτοταινίες, χαρτιά. Κάντε το με έμφαση και σημασία μπροστά στα παιδιά και πείτε ότι ετοιμάζετε ένα σπίτι για τον λαγό ή για ένα παπούτσι ή για ένα αυτοκίνητο ή για ό,τι σας αρέσει. Βάλτε μουσική π.χ.https://www.youtube.com/watch?v=EW-oEOeKM40 και κινείστε το τραπέζι στον χώρο. Πείτε ότι είναι καράβι, αυτοκίνητο, σπίτι, ασανσέρ ή ό,τι θέλετε. Άλλωστε δεν έχει σημασία τι θα πείτε, αλλά αυτό που θα πείτε να είναι απόλυτο, σίγουρο, να το πιστεύετε.
• Κρεμάστε κορδέλες σε ύψος που μπορούν να φτάσουν τα παιδιά και εφαρμόστε στις άκρες τους αντικείμενα ασφαλή, 
• Εφαρμόστε στο πάτωμα με ασφαλή τρόπο υλικά και αντικείμενα πάνω στα οποία μπορούν να σταθούν και να κινηθούν τα παιδιά. Εμψυχώστε τα πρώτα εσείς! Π.χ. Σταθείτε πάνω σ' ένα χαρτόνι και κρατήστε ένα πάνω απ' το κεφάλι σας. Πείτε τι θα γίνετε και γίνετε με ανάλογη κίνηση πουλί, αεροπλάνο, σπίτι, κρεβάτι κ.λ.π.
• Χωρίστε το μεσαίο επίπεδο της τάξης, όπως βολεύει τον κάθε χώρο, με κορδέλες ή χαρτοταινίες ή και τα 2. Κινηθείτε με όλα το σώμα κάτω από τις κορδέλες, βάλτε αντικείμενα να περπατήσουν πάνω στις κορδέλες, βάλτε τα δάχτυλά σας να χορέψουν πάνω και κάτω απ' τις κορδέλες.
• Απλώστε στο πάτωμα κουζινικά , ξυλάκια, κάλτσες, χαρτάκια και κάντε τα επιφάνειες δημιουργίας διαφόρων ήχων. Χτυπήστε τα στο ρυθμό ενός τραγουδιού με μπαγκέτα ή κουτάλι ή ό,τι  π.χ
• Στερεώστε σφουγγαρίστρες και σκούπες πάνω σε καρέκλες και πείτε ότι είναι δέντρα ή κολόνες ή κεραυνοί ή ό,τι θέλετε και κινείστε τις στον χώρο με ποικίλους ρυθμούς και ποιότητες
• Τραγουδήστε από διάφορα σημεία του χώρο και σε διάφορε θέσεις. Π.χ. ξαπλωμένοι, όρθιοι με χέρια πόδια ανοιχτά, κάτω από το τραπέζι, κρατώντας μια καρέκλα πάνω στο κεφάλι σας, τρέχοντας.
• Ρίξτε μια ματιά και σε αυτά τα παιχνίδια: https://bluecronopio.blogspot.com/2024/02/3.html
• Σχεδιάστε και ερμηνεύστε τα παιχνίδια σα να πρόκειται να τα δουν οι πιο δημιουργικοί, σοβαροί και παράδοξοι άνθρωποι του κόσμου.

    Γενναίοι συνάδελφοι δάσκαλοι, βρεφοκόμοι, νηπιαγωγοί εύχομαι η δύναμη και η αγάπη που ούτως ή άλλως έχετε γι' αυτήν τη δουλειά να μεγαλώσει, μέσα από την συγκλονιστική εμπειρία συνεργασίας σας με τους πιο όμορφους ανθρώπους του κόσμου, τους έως 3 ετών.

Μαρία Παυλοπούλου
Μαμά της Αριάδνης, 21 ετών

Βρεφονηπιαγωγός.

Ειδικός δημιουργικής εκπαίδευσης.

Performer